Chuyển đến nội dung chính

7 kỹ thuật có chứng cớ khoa học trong can thiệp trẻ hiệu quả mà cha mẹ có thể áp dụng tại nhà (phần 1)

 

    Kỹ thuật can thiệp thực chứng có nghĩa là kỹ thuật được chứng minh hiệu quả thông qua các nghiên cứu khoa học. Hay đơn giản, chúng ta có thể hiểu những kỹ thuật này được nghiên cứu và cho thấy rất hiệu quả. Hiện nay, trên thế giới có rất nhiều phương pháp và kỹ thuật khác nhau trong việc can thiệp cho trẻ. Một số các kỹ thuật trong phương pháp phân tích hành vi ứng dụng, hay thường gọi là phương pháp ABA được chứng minh hiệu quả nhất hiện nay.

    Tuy nhiên, cha mẹ cũng lưu ý rằng, có kỹ thuật sẽ phù hợp với trẻ này nhưng có thể nó lại không phù hợp với trẻ khác (Seaver,2013). Một số các kỹ thuật cha mẹ có thể ứng dụng trong việc dạy con được trình bày và hướng dẫn dưới đây:

1. Phân tích nhiệm vụ

    Hay nói cách khác là kỹ thuật chia nhỏ từng phần, khi dạy cha mẹ lưu ý rằng một mục tiêu kỹ năng cụ thể nào đó chúng ta muốn dạy con thì phải chia nhỏ thành các bước nhỏ và sắp xếp các bước đó theo chuỗi (có nghĩa là chúng ta cố gắng phân chia 1 kỹ năng nào đó muốn dạy con thành nhiều bước khác nhau, và kiên trì dạy từng bước 1). Việc của chúng ta là dạy con từng phần nhỏ đó, chúng ta vừa làm mẫu vừa gợi ý và dạy con có thể kết nối chuỗi các bước với nhau lại từ đầu tới cuối hay từ ngược lại. với hình thức này một kỹ năng nào đó cần dạy cho con được chia làm nhiều bước nhỏ để dễ dàng thực hiện. Cha mẹ lúc này chỉ việc nhắc nhở con thực hiện theo từng bước trước, sau đó giúp con thực hiện các bước sau cho tới khi con làm được đến bước cuối cùng mà không cần giúp.

Cha mẹ hãy chia nhỏ từng bước để con dễ tiếp cận và học hơn (Ảnh: Internet)

2. Xâu chuỗi (Chaining)

    Chúng ta có thể hiểu một cách đơn giản, kỹ thuật xâu chuỗi là dạy cho con từng bước nhỏ một theo một trật tự và giúp con kết nối chuỗi đó thành một kỹ năng. Việc cha mẹ chia từng bước nhỏ như vậy sẽ không khiến con bị rối hay dễ bị từ bỏ nhiệm vụ học tập vì làm một lúc đối với con là không thực hiện được. Chuỗi có thể thực hiện bằng các cách cơ bản là chuỗi xuôi, chuỗi ngược và xâu chuỗi tất cả các nhiệm vụ. Ví dụ khi cha mẹ muốn dạy con mặc quần thì chúng ta sẽ ngồi lại và viết ra tờ giấy chia nhỏ theo từng bước 1, có thể chung ta chia làm các bước sau: bước 1: dùng 2 tay để cầm lưng quần; bước 2: Kéo giãn lưng quần; bước 3: Xỏ chân phải vào ống quần; bước 4: xỏ chân trái vào ống quần; bước 5: kéo lưng quần ngang đầu gối; bước 6: đứng lên và kéo lưng quần lên gần thắt lưng; bước 7: sửa lại quần. Đây được gọi là chuỗi các hoạt động để có thể hình thành kỹ năng mặc quần. Tùy vào từng cá nhân trẻ mà chúng ta có thể làm tuần tự từ bước 1 đến bước 7 hoặc ngược lại.

3. Tạo hình (Shaping)

    Đây thường là một kỹ thuật được sử dụng trong việc dạy một hành vi mới. Có nghĩa là cha mẹ có thể khuyến khích và củng cố sự gần đúng liên tục ở hành vi đó cho tới khi hành vi đó trở nên thuần thục. Ví dụ khi cha mẹ muốn dạy con kỹ năng cầm muỗng, ngoài việc chúng ta chia các bước nhỏ như các kỹ thuật ở trên để con dễ thực hiện thì cha mẹ khuyến khích hành vi cầm muỗng xúc cơm đưa lên miệng (khuyến khích có thể là vỗ tay khen ngợi, hoặc thưởng thêm chút thức ăn con thích,...), và thực hiện khen ngợi như vậy cho tới khi con thực hiện được kỹ năng đó một cách thuần thục. Tuy nhiên, cha mẹ cần lưu ý là đối với kỹ thuật này yêu cầu con cần có một chút kỹ năng bắt chước và kỹ năng đó phải vừa sức với con.

Làm mẫu là cách rất tốt để trẻ có thể bắt chước học kỹ năng mới (Ảnh: Internet)

4. Củng cố (Reinforcement)

    Củng cố được hiểu là cách mà chúng ta làm một điều gì đó để hành vi của con tăng lên hoặc giảm xuống. Ví dụ, con "vòng tay ạ", cha mẹ thấy vậy cho con 1 miếng bánh vì con giỏi, và cứ thực hiện nhiều lần như vậy thì hành vi con "vòng tay ạ" sẽ được thực hiện nhiều lần hơn. Vậy việc cho bánh chính là phần thưởng cho trẻ và là yếu tố có thể kích thích thêm khả năng "vòng tay ạ" của con trong tương lai (lần sau con sẽ siêng "vòng tay ạ" hơn vì mỗi lần như thế đều được thưởng). 

(Tiếp phần 2)

C.Bình

Tài liệu tham khảo

1. Chen, L (2015). The impact of model-lead-test coaching on parents' implementation of reinforcement, prompting, and fading with their children with autism spectrum disorder

2. Granpeesheh,D., Tarbox,J., Najdowski, A., & Kornack,J. (2014). Evidence - based Treatment for Children with Autism: The CARD Model. Elsevier.

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Những biểu hiện chứng tỏ con bạn chưa sẵn sàng để đi học lớp 1

     Hiện nay thực trạng phụ huynh quá lo lắng cho việc học của con trước khi bước vào lớp 1 nên thường có tình trạng cho con đi học các lớp dự thính quá sớm. Trong đó, đặc biệt là các cha mẹ có con rối loạn phát triển đang học các lớp hòa nhập tại các trung tâm can thiệp, việc cha mẹ thường có xu hướng ép hoặc cố dạy con phải tập đọc, tập viết và làm toán quá sớm thậm chí áp lực lên cả giáo viên can thiệp để đáp ứng kỳ vọng cho con vào lớp 1 trong khi những kiến thức đó lại quá sức so với năng lực hiện tại của trẻ. Hôm nay trang  Dayconsmart.blogspot.com sẽ chỉ ra những biểu hiện mà con bạn chưa thực sự sẵn sàng vào lớp 1. 1. Trẻ quá rụt rè, hạn chế trong giao tiếp      Các biểu hiện cha mẹ cần lưu ý như con thiếu tự tin, dễ bối rối, luống cuống vì không thể trả lời hay đáp ứng các hoạt động vui chơi, kết bạn, thường có xu hướng chơi loanh quanh trong lớp một mình hoặc chơi với rất ít bạn. Trẻ khó khăn trong việc đáp ứng các hoạt động chung trong lớp, hầu như tách biệt mình với các b

Các biện pháp hỗ trợ cho các con giảm thiểu tác động tâm lý trong mùa dịch mà cha mẹ cần biết

     T rong giai đoạn xã hội đang phải thực hiện chỉ thị giãn cách xã hội, các hoạt động kết nối xã hội nói chung bị gián đoạn gây nhiều ảnh hưởng, đặc biệt là đối tượng trẻ em và thanh thiếu niên là một trong những đối tượng dễ bị tác động ảnh hưởng nhất. Một số nghiên cứu gần đây chũng cho thấy thời gian ở nhà các em sử dụng các thiết bị điện tử có dấu hiệu gia tăng rất cao trung bình khoảng 30 giờ mỗi tuần, tỷ lệ vận động thể chất giảm tới 4/5 so với trước đại dịch. Đây thực sự là một thách thức lớn ảnh hưởng tiêu cực tới sức khỏe thể chất lẫn tĩnh tần của trẻ em và thanh thiếu niên.      Các giải pháp khuyến nghị giúp cho cha mẹ và các em có những hoạt động phù hợp nhằm phòng ngừa những tác động của đại dịch lên sức khỏe tâm thần của các em bao gồm: 1. Xây dựng kế hoạch và thời gian biểu một cách khoa học      Cha mẹ cũng có thể định hướng hoặc thảo luận với các em về các kế hoạch cũng như thời gian biểu trong ngày. Định hướng cho các em thiết kế thời gian biểu theo lịch tr