Chuyển đến nội dung chính

7 điều mà con tự kỷ muốn cha mẹ hiểu

 (Bài viết được phỏng lại theo cuốn sách  “Ten Things Every Child with Autism Wishes  You Knew” của tác giả Horizon).

    Đối với trẻ gặp chứng rố loạn phổ tự kỷ các vấn đề khó khăn mà các con thường gặp phải đó chính là những khó khăn, thiếu hụt về các kỹ năng bao gồm kỹ năng giao tiếp xã hội và các vấn đề về hành vi, sở thích mang tính hạn hẹp, rập khuôn. Tuy rằng, chứng rối loạn phổ tự kỷ có những đặc điểm chung, cùng các tiêu chí chẩn đoán nhưng mỗi trẻ tự kỷ lại có mức độ, sự khởi phát và tiến triển của các triệu chứng lại khác nhau. Vì vậy, cha mẹ/ người chăm sóc cũng cần hiểu rõ một điều rằng mỗi cá nhân trẻ đều có một đặc điểm, mức độ tiềm năng và có những điều đặc biệt khác nhau.

    Chính vì lý do đó, để chăm sóc và giáo dục cho các con có chứng tự kỷ là điều không hề dễ dàng gì đối với các bậc cha mẹ, người chăm sóc và kể cả các nhà chuyên môn. Tuy nhiên, việc thấu hiểu để cùng con phát triển là điều vô cùng quan trọng và được ưu tiên trước khi làm bất cứ điều gì. Vì vậy, những điều mà trẻ rối loạn phổ tự kỷ muốn chúng ta hiểu sau đây:

1. Con là một đứa trẻ, con mắc chứng tự kỷ nhưng con không phải là "trẻ tự kỷ"

    Chứng tự kỷ của con chỉ là một đặc tính tổng thể trong tính cách của con. Con cũng có những tài năng, cũng có những ưu điểm riêng mà bản thân con có thể có. Cha mẹ nghĩ rằng trẻ tự kỷ là dấu chấm hết hay vì con chưa thể làm được gì mà lại kỳ vọng quá thấp vào con thì cha mẹ có thể đã nhầm vì con còn phát triển, nếu cha mẹ có thể tạo các cơ hội để con đáp ứng và học tập vừa với khả năng của con.

Con mắc chứng tự kỷ nhưng con không phải là "trẻ tự kỷ" (ảnh: internet)

2. Đáp ứng về các giác quan của con có sự khác biệt

    Các cơ quan cảm giác đóng vai trò quan trọng giúp chúng ta đưa ra những phản ứng phù hợp trong môi trường xung quanh. Nhưng đối với chứng rối loạn phổ tự kỷ thì điều này không hề dễ dàng gì, nhiều trẻ có vấn đề đi kèm với rối loạn giác quan sẽ tỏ ra quá nhạy bén hoặc có những trẻ lại đáp ứng trơ lì (chậm) với các đáp ứng kích thích từ môi trường bên ngoài như (Thính giác, khứu giác,  xúc giác, vị giác, hay sự thăng bằng, cảm nhận bản thể ...)

    Nhiều lúc tiếng máy khoan của ba đang sửa chữa, tiếng máy xay sinh tố mẹ đang làm, hay mùi hương nước hoa của mẹ cũng đủ làm con quá sợ hãi phải bịt tai la khóc hay phải thể hiện sự khó chịu vì những khích thích âm thanh hay mùi vị đó. 

Đáp ứng về các giác quan của con có sự khác biệt (ảnh: internet)

 3. Cần phân biệt giữ việc "con không chịu làm""con không thể làm"

    Đối với trẻ gặp chứng rối loạn phổ tự kỷ, kỹ năng về ngôn ngữ tiếp nhận và cử chỉ điệu bộ của con là vấn đề khó khăn lớn mà các con thường gặp phải. Nhiều lúc cha mẹ thường than phiền rằng con không chịu nghe lời, nhiều lúc phải nói thật lớn thì con mới chịu quay lại hay mới chịu đáp ứng. Nhưng thực sự điều cha mẹ chúng ta cần phải hiểu đó là năng lực nghe hiểu của con chỉ ở mức độ giới hạn, thay vì cha mẹ chúng ta nói nhiều, nói dài thì hãy tới gần con, nói rõ từng từ một và ngắn gọn. Đối với những trẻ chưa đáp ứng tốt với tên gọi thì cha mẹ cố gắng tới vỗ vào vai con đồng thời gọi tên con khi gọi tên. Với khả năng nghe hiểu đơn giản, chúng ta có thể sử dụng nhiều cách khác nhau như nói một cách ngắn gọn, có thể hỗ trợ bằng việc chỉ tay tới đồ vật mà mình yêu cầu con, hãy kiên nhẫn trong từng hoạt động.

4. Trẻ chỉ hiểu được những điều cụ thể và trực quan

    Để hiểu được điều ai đó muốn nói đã khó, việc nghe những câu nói dài và nghĩa bóng thì thực sự là một trong những điều thử thách đối với các con. Chính vì thế, ngoài việc cha mẹ hạn chế nói những câu nói mang tính hàm ý, nghĩa bóng thì nên nói những câu gợi lên hình ảnh để con dễ hình dung và tiếp nhận và xử lý ý nghĩa câu nói nhanh hơn.

Trẻ chỉ hiểu được những điều cụ thể và trực quan (ảnh: internet)

5. Cha mẹ hãy kiên nhẫn với hạn chế về ngôn ngữ của con

    Càng lớn lên theo thời gian, con càng có nhiều nhu cầu hơn, nhưng để thể hiện được nhu cầu qua lời nói thì thực sự không hề dễ dàng tí nào. Nhiều lúc con cảm thấy khó chịu, con muốn được ăn, muốn đồ chơi,..nhưng không biết phải nói thế nào bởi vì năng lực của con chưa có thể dùng được lời nói. Vì vậy, cha mẹ cần lưu ý đến các cử chỉ điệu bộ, hành vi thể hiện mong muốn của con để tìm hiểu con muốn điều gì. 

Cha mẹ hãy kiên nhẫn với hạn chế về ngôn ngữ của con (ảnh: internet)

6. Con gặp khó khăn trong việc chơi đùa và tương tác với người khác

    Cha mẹ sẽ nhìn thấy con tỏ vẻ thụ động, thu mình và ít tiếp xúc và chơi đùa với người khác, chủ yếu chỉ ngồi chơi một mình hay chơi theo cách riêng của con. Đó chính là những khó khăn mà con đang gặp phải, cha mẹ hãy khuyến khích và hướng dẫn con chơi bắt đầu với các trò chơi con thích. Việc lựa chọn hoạt động chơi phù hợp với sở thích và mức độ khả năng của con là vô cùng quan trọng, cha mẹ hãy tham gia một cách nhiệt tình mà không yêu cầu gì con trong hoạt động chơi. 

Con gặp khó khăn trong việc chơi đùa và tương tác với người khác (ảnh: internet)

7. Bình tĩnh và tìm nguyên nhân gây ra hành vi của con

    Cha mẹ có thể thường thấy con thường xuất hiện các hành vi như ăn vạ, ném đồ, tự cắn tay, đập đầu,..một cách quá mức và xảy ra thường xuyên, có lẽ đây cũng là nỗi băn khoăn đối với các bậc cha mẹ khi đối mặt với những hành vi như vậy. Tuy nhiên, chúng ta cũng cần phải hiểu rằng, ngoài các hành vi mang tính tự động hay những phản ứng mang tính kích thích giác quan thì việc thể hiện hành vi nói chung đều có chức năng là để thể hiện nhu cầu giao tiếp, để mong muốn người khác hiểu điều trẻ đang cần là gì. Vì vậy, hành vi thường xảy ra với một số chức năng chúng ta có thể nhìn nhận được như: để trốn tránh hoặc đáp ứng cảm giác. để thể hiện nhu cầu, mang tính thói quen, để trốn tránh nhiệm vụ,...

Bình tĩnh và tìm nguyên nhân gây ra hành vi của con (ảnh: internet)

    Vì vậy, cha mẹ không nên quy chụp mọi hành vi của con đều là hành vi tiêu cực mà hãy phân tích và nhìn nhận xem điều gì gây nên hành vi của con để có phương hướng giúp đỡ con phù hợp nhất có thể.

C.Bình

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Những biểu hiện chứng tỏ con bạn chưa sẵn sàng để đi học lớp 1

     Hiện nay thực trạng phụ huynh quá lo lắng cho việc học của con trước khi bước vào lớp 1 nên thường có tình trạng cho con đi học các lớp dự thính quá sớm. Trong đó, đặc biệt là các cha mẹ có con rối loạn phát triển đang học các lớp hòa nhập tại các trung tâm can thiệp, việc cha mẹ thường có xu hướng ép hoặc cố dạy con phải tập đọc, tập viết và làm toán quá sớm thậm chí áp lực lên cả giáo viên can thiệp để đáp ứng kỳ vọng cho con vào lớp 1 trong khi những kiến thức đó lại quá sức so với năng lực hiện tại của trẻ. Hôm nay trang  Dayconsmart.blogspot.com sẽ chỉ ra những biểu hiện mà con bạn chưa thực sự sẵn sàng vào lớp 1. 1. Trẻ quá rụt rè, hạn chế trong giao tiếp      Các biểu hiện cha mẹ cần lưu ý như con thiếu tự tin, dễ bối rối, luống cuống vì không thể trả lời hay đáp ứng các hoạt động vui chơi, kết bạn, thường có xu hướng chơi loanh quanh trong lớp một mình hoặc chơi với rất ít bạn. Trẻ khó khăn trong việc đáp ứng các hoạt động chung trong lớp, hầu như tách biệt mình với các b

Các biện pháp hỗ trợ cho các con giảm thiểu tác động tâm lý trong mùa dịch mà cha mẹ cần biết

     T rong giai đoạn xã hội đang phải thực hiện chỉ thị giãn cách xã hội, các hoạt động kết nối xã hội nói chung bị gián đoạn gây nhiều ảnh hưởng, đặc biệt là đối tượng trẻ em và thanh thiếu niên là một trong những đối tượng dễ bị tác động ảnh hưởng nhất. Một số nghiên cứu gần đây chũng cho thấy thời gian ở nhà các em sử dụng các thiết bị điện tử có dấu hiệu gia tăng rất cao trung bình khoảng 30 giờ mỗi tuần, tỷ lệ vận động thể chất giảm tới 4/5 so với trước đại dịch. Đây thực sự là một thách thức lớn ảnh hưởng tiêu cực tới sức khỏe thể chất lẫn tĩnh tần của trẻ em và thanh thiếu niên.      Các giải pháp khuyến nghị giúp cho cha mẹ và các em có những hoạt động phù hợp nhằm phòng ngừa những tác động của đại dịch lên sức khỏe tâm thần của các em bao gồm: 1. Xây dựng kế hoạch và thời gian biểu một cách khoa học      Cha mẹ cũng có thể định hướng hoặc thảo luận với các em về các kế hoạch cũng như thời gian biểu trong ngày. Định hướng cho các em thiết kế thời gian biểu theo lịch tr

7 kỹ thuật có chứng cớ khoa học trong can thiệp trẻ hiệu quả mà cha mẹ có thể áp dụng tại nhà (phần 1)

       Kỹ thuật can thiệp thực chứng có nghĩa là kỹ thuật được chứng minh hiệu quả thông qua các nghiên cứu khoa học. Hay đơn giản, chúng ta có thể hiểu những kỹ thuật này được nghiên cứu và cho thấy rất hiệu quả. Hiện nay, trên thế giới có rất nhiều phương pháp và kỹ thuật khác nhau trong việc can thiệp cho trẻ. Một số các kỹ thuật trong phương pháp phân tích hành vi ứng dụng, hay thường gọi là phương pháp ABA được chứng minh hiệu quả nhất hiện nay.      Tuy nhiên, cha mẹ cũng lưu ý rằng, có kỹ thuật sẽ phù hợp với trẻ này nhưng có thể nó lại không phù hợp với trẻ khác (Seaver,2013). Một số các kỹ thuật cha mẹ có thể ứng dụng trong việc dạy con được trình bày và hướng dẫn dưới đây: 1. Phân tích nhiệm vụ      Hay nói cách khác là kỹ thuật chia nhỏ từng phần, khi dạy cha mẹ lưu ý rằng một mục tiêu kỹ năng cụ thể nào đó chúng ta muốn dạy con thì phải chia nhỏ thành các bước nhỏ và sắp xếp các bước đó theo chuỗi (có nghĩa là chúng ta cố gắng phân chia 1 kỹ năng nào đó muốn dạy con t